۸۰۴ مدرسه تهران در انتظار نوسازی ضرورت توسعه فضاهای آموزشی پایتخت
دانشگاه فارسی: سال تحصیلی در حالی شروع شده که ۸۰۴ مدرسه در تهران بازهم نیازمند تخریب و بازسازی هستند؛ مدارسی که قدمت بالای آنها، موضوع ایمنی دانش آموزان را باردیگر به یکی از نگرانی های پایتخت تبدیل کرد.
به گزارش دانشگاه فارسی به نقل از مهر، یکی از دغدغه های تکراری اول مهر مادران ایرانی، مدارسی است که احتیاج به بازسازی یا تخریب و ساخت مجدد دارند، اما همچنان در لیست انتظار هستند. آغاز مجدد سال تحصیلی این پرسش را به میان می آورد که بازسازی این مدارس در طول تابستان به کجا کشیده شده است؟
کلاس درس برای بچه ها محل آموزش و یادگیری است، اما با وجود بافت فرسوده و اسکلت های قدیمی، دیگر فقط بحث تدریس به میان نمی آید؛ پای ایمنی و جان فرزندان در بین است.
این مبحث پیش از این هم طرح شده بود
این مبحث پیش از این هم از طرف مدیریت شهری طرح شده بود. علیرضا زاکانی، شهردار تهران، در سال ۱۴۰۱ با اشاره به فرسودگی عمده مدارس، از تصویب تشکیل کارگروهی در کمیسیون ماده ۵ برای «ارزیابی اراضی مدارس» آگاهی داده بود. وی گفته بود باید با بررسی میزان نیاز آموزشی و احصای سرانه های آموزشی، زمینه برای «مجتمع سازی» و استفاده بهینه از ظرفیت این اراضی فراهم گردد.
همچنین این مورد مجدد در شورای شهر درسال ۱۴۰۱ مورد توجه قرار گرفت قبل تر از سازمان آتش نشانی از وضعیت بحرانی ۸۲۷ مدرسه فرسوده در پایتخت آگاهی داده بود و مبحث ایمنی مدارس در شورای شهر تهران هم عنوان شد.
ناصر امانی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورای اسلامی شهر تهران، با اشاره به فرسودگی خیلی از مراکز آموزشی پایتخت گفته بود که خانواده ها نسبت به حضور فرزندانشان در مدارس نگرانی دارند و پرسیده بود: «چطور جرأت می نماییم اجازه دهیم دانش آموزان ما به مدارسی بروند که ناایمن هستند؟
در همان سال، عباس زارع، مدیرکل نوسازی مدارس استان تهران، هم اعلام نموده بود که شرایط فضای آموزشی استان تهران مناسب نمی باشد و سرانه فضای آموزشی در استان ۳.۸ مترمربع، در مقایسه با ۵.۲ مترمربع متوسط کشوری است. به گفته ی ایشان، برای تخریب و ساخت مجدد مدارس تخریبی و رساندن سرانه استان به متوسط کشوری، حدود ۴۳ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز بود.
با وجود این، قسمتی از اقدامات نوسازی هم در همان سال دنبال شد؛ به صورتی که بر اساس گزارش آن زمان، ۹۳ پروژه آموزشی شامل ۸۹۰ کلاس درس در استان تهران درحال ساخت یا تحویل بود و در تعدادی مناطق، مدارس جدید جایگزین مدارس فرسوده شدند.
با گذشت چند سال از این هشدارها، روند نوسازی مدارس فرسوده همچنان ادامه دارد؛ هرچند گستردگی نیازهای آموزشی در استان تهران سبب شده بازسازی مدارس قدیمی همزمان با ساخت فضاهای آموزشی جدید دنبال شود. در همین جهت، مدیرکل آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران در سال ۱۴۰۴ از ساخت ۵۹ مدرسه جدید و بازسازی ۱۵ مدرسه فرسوده در اسلامشهر و چهاردانگه آگاهی داده است.
مدارس فرسوده؛ مساله ای فراتر از نوسازی
در کنار مبحث بازسازی و نوسازی، ایمنی مدارس در مقابل حوادث و بحران هایی مانند زلزله هم اهمیت ویژه ای دارد. در شهری مانند تهران که خطر وقوع زلزله همواره یکی از تهدیدهای جدی آن به حساب می آید، تعیین تکلیف ساختمان های آموزشی فرسوده تنها به بهبود فضای آموزشی محدود نمی شود و مستقیماً با کاهش خطرپذیری و حفظ جان دانش آموزان ارتباط دارد.
از این منظر، شناسایی ساختمان های صدمه پذیر، مقاوم سازی مدارس و تعیین تکلیف بناهایی که امکان ایمن سازی آنها وجود ندارد، باید همزمان با توسعه فضاهای آموزشی دنبال شود.
۸۰۴ مدرسه تهران نیازمند تخریب و بازسازی
مجید پارسا، مدیرکل آموزش و پرورش شهر تهران، مردادماه ۱۴۰۵ اعلام نمود که ۸۰۴ مدرسه در پایتخت نیازمند تخریب و بازسازی هستند. به گفته ی ایشان، این مدارس لزوماً در شرایطی نیستند که امکان استفاده از آنها وجود نداشته باشد، چونکه تعدادی از آنها در سالهای گذشته مقاوم سازی شده اند، اما به سبب قدمت بالا در طولانی مدت نیازمند نوسازی و بازسازی هستند.
پارسا در ادامه با اشاره به گستردگی و پیچیدگی مسایل آموزش و پرورش تاکید کرد که خیلی از مشکلات مدارس صرفا با اقدامات درون این دستگاه قابل حل نیست و باید از ظرفیت سایر نهادها و بخش های مختلف برای رفع آنها استفاده گردد.
مدیرکل آموزش و پرورش تهران با اشاره به اینکه مدرسه برای انجام رسالت خود نمی تواند به تنهایی عمل کند، گفت باید از ظرفیت خیرین، خانواده ها، شهرداری ها و سایر دستگاه ها برای حل مسایل مدارس استفاده گردد. وی همین طور بر لزوم شناخت مسایل حقیقی مدارس بوسیله حضور مدیران در میدان و گفت و گو با عوامل آموزشی تاکید کرد.
پارسا با اشاره به این که تهران حدود چهار هزار مدرسه و حدود چهار هزار و ۵۰۰ مدیر دارد، گفت نمی توان وضعیت تمام مدارس را یکسان ارزیابی کرد و امکان دارد مشکلات هر مدرسه از دید مدیر، معلم یا مسؤلان اداری متفاوت باشد؛ به این علت برای تصمیم گیری درست باید اطلاعات حقیقی از شرایط مدارس به دست آورد
رکورد ساخت مدارس و بازسازی واحدهای آموزشی صدمه دیده
در کنار تعیین تکلیف مدارس فرسوده، وزارت آموزش و پرورش از افزایش ساخت وساز و توسعه فضاهای آموزشی آگاهی داده است. علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، با اشاره به اقدامات انجام شده در عرصه توسعه فضاهای آموزشی اظهار نمود: آموزش و پرورش پارسال در ساخت فضای آموزشی رکورد زد و ۲۴۰۰ مدرسه و ۱۴ هزار کلاس درس ساخته شد.
وی اضافه کرد: سال جاری هم ۲۳۰۰ مدرسه با نزدیک به ۱۳ هزار کلاس درس ساخته شده است. همینطور ۱۵۰ هزار کلاس درس به سیستم های استاندارد سرمایشی و گرمایشی مجهز شده اند.
وزیر آموزش و پرورش همینطور با اشاره به صدمه های واردشده به مدارس در جریان جنگ اظهار داشت: در این نوبت ۱۵۰۰ مدرسه صدمه دید و بازسازی ۱۲۰۰ واحد آموزشی در دستور کار قرار گرفت. همینطور ۱۶ مدرسه که بطور کامل تخریب شده بودند، تأمین و بازسازی شدند.
کاظمی با اشاره به نقش خیرین در بازسازی مدارس اضافه کرد: منابع این بازسازی ها از طرف خیرین تأمین شده است.
نوسازی مدارس؛ از ساخت فضاهای جدید تا بهسازی مدارس موجود
در کنار ساخت مدارس جدید و تعیین تکلیف ساختمان های فرسوده، سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور هم برنامه هایی برای بهسازی و پیشرفت فضاهای آموزشی موجود دنبال می کند؛ موضوعی که خصوصاً در مدارس پذیرای دانش آموزان دارای نیازهای ویژه اهمیت بیشتری دارد.
حمیدرضا خان محمدی، رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور، با اشاره به وضعیت مناسب سازی مدارس اظهار داشت: سازمان نوسازی مدارس کشور بطور اختصاصی برای دانش آموزان دارای نیازهای ویژه فضای آموزشی ایجاد می کند، اما در عرصه مناسب سازی مدارس فراگیر ردیف اعتباری مشخصی وجود ندارد و بخش عمده این اقدامات از محل اعتبارات تعمیر و تجهیز صورت می گیرد.
وی پیشنهاد کرد برای سال ۱۴۰۶ ردیف اعتباری مستقلی برای مناسب سازی مدارس درنظر گرفته شود تا مدارس فراگیر با سرعت بیشتری به استانداردهای مورد نیاز برسند.
در همین راستا، معاون فنی و نظارت سازمان نوسازی مدارس کشور از اجرای پروژه های مختلف در عرصه مدارس استثنایی آگاهی داد و اظهار داشت: طی سالهای گذشته ۱۷۴ پروژه مدرسه استثنایی با حدود یک هزار کلاس درس تحویل شده و در دولت چهاردهم هم تا حالا حدود ۶۸ پروژه مدرسه استثنایی با طراحی های ویژه به بهره برداری رسیده است.
وی اضافه کرد: اکنون ۱۴۳ پروژه با بالاتر از ۹۰۰ کلاس درس در نقاط مختلف کشور در دست اجراست.
عبداللهی همینطور با اشاره به مدارس عادی اظهار داشت: مناسب سازی و بهسازی حدود ۵۰۰ مدرسه موجود در سال در دستور کار قرار گرفته است. این اقدامات شامل اصلاح و بهسازی مسیرهای دسترسی، رمپ ها، سرویسهای بهداشتی و سایر الزامات مورد نیاز جهت استفاده دانش آموزان دارای نیازهای ویژه است.
به گفته وی، در یکی دو سال گذشته هم ساخت حدود ۱۴ مدرسه اوتیسم در کشور شروع شده است؛ مدارسی که برمبنای ضوابط و معماری متناسب با نیازهای دانش آموزان دارای اوتیسم طراحی می شوند.
این اقدامات در حالی دنبال می شود که همچنان صدها مدرسه در تهران نیازمند تخریب و بازسازی هستند و فاصله میان نیاز موجود و ظرفیت ساخت وساز، لزوم سرعت بخشیدن به نوسازی فضاهای آموزشی را بالاتر از گذشته نشان داده است.
«مدرسه شهر» از ساخت مدرسه جدید تا باز تعریف فضای آموزشی
در همین مسیر، شهرداری تهران برنامه هایی را برای توسعه فضاهای آموزشی با نگاهی فراتر از ساخت مدرسه های معمولی دنبال می کند؛ نگاهی که در قالب طرح «مدرسه شهر» نمود پیدا کرده است. برمبنای برنامه مشترک وزارت آموزش و پرورش، استانداری تهران و شهرداری تهران، راه اندازی ۱۰ مجتمع آموزشی چندمنظوره و محله محور در مناطق ۱۵، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰ و ۲۲ پایتخت در دستور کار قرار گرفته است.
این مجتمع ها مقرر است علاوه بر کلاس های درس، فضاهایی مانند هنرستان، کارگاه، آزمایشگاه، مجموعه های ورزشی، فرهنگی و مهارت آموزی را در خود جای دهند تا مدرسه تنها به محلی برای برگزاری کلاس های درسی محدود نباشد و قسمتی از نیازهای فرهنگی، ورزشی و مهارتی محله را هم پوشش دهد.
انتخاب این پروژه ها هم برمبنای نیازهای آموزشی مناطق انجام شده و زمین هایی در محدوده هایی مانند کیانشهر، مشیریه، ابوذر، شمسی آباد، باقرآباد، عبدل آباد، بهشتی، شهید رجایی و هوانیروز در لیست پروژه های منتخب قرار گرفته اند. مجموع زمینهای درنظر گرفته شده برای این ۱۰ پروژه حدود ۴۱۷ هزار و ۵۰۰ مترمربع اعلام شده و بودجه اولیه اجرای آنها هم حدود ۱۴۹ هزار میلیاردریال ارزیابی شده است.
در میان این پروژه ها، مجتمع آموزشی ابوذر در منطقه ۱۷ یکی از نمونه های شاخص این طرح محسوب می شود. این پروژه در زمینی با مساحت بالاتر از دو هکتار که در مالکیت شهرداری تهران قرار دارد، راه اندازی خواهد شد و بالاتر از ۴۰ هزار مترمربع زیربنا خواهد داشت. برای این مجموعه علاوه بر فضاهای آموزشی مقاطع مختلف، هنرستان، کارگاه، آزمایشگاه، فضاهای ورزشی، فرهنگی و مهارت آموزی هم پیش بینی شده است.
نصراله آبادیان، معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران، هم در این راستا از برنامه ریزی برای آغاز عملیات راه اندازی ۸ مدرسه جدید در تهران آگاهی داده است. بگفته او، مطالعات راه اندازی این مدارس در منطقه ۱۷ و چند منطقه دیگر در جنوب تهران در حال انجام می باشد و مقرر است این مدارس با معماری شاخص، امکانات مدرن و طبق استانداردهای روز راه اندازی شوند.
آبادیان تاکید کرده است که رویکرد مدیریت شهری صرفا افزایش سرانه آموزشی نیست، بلکه پیشرفت کیفیت فضاهای آموزشی هم مورد توجه قرار دارد. وی همینطور از برنامه طولانی مدت برای تبدیل برخی مدارس موجود به مجتمع های آموزشی آگاهی داده و استفاده از ظرفیت اراضی و املاک مدارس و مولدسازی آنها را یکی از راه های تأمین مالی و توسعه پروژه های آموزشی عنوان کرده است.
از این منظر، طرح «مدرسه شهر» را میتوان یکی از نمونه های ورود مستقیم تر مدیریت شهری به حوزه توسعه فضاهای آموزشی دانست؛ طرحی که در آن شهرداری صرفا به ساخت یک ساختمان آموزشی اکتفا نمی کند و تلاش دارد مدرسه را به قسمتی از ساختار محله تبدیل کند. اگر این الگو طبق برنامه جلو برود.
پروژه ابوذر و ۹ مجتمع دیگر می توانند تجربه ای برای توسعه مدلهای جدید مدرسه سازی در مناطق مختلف تهران باشند.
با این حال، در کنار ساخت مدارس جدید، مساله مدارس فرسوده همچنان یکی از چالش های جدی پایتخت است؛ چونکه برمبنای آمار اعلام شده، ۸۰۴ مدرسه در تهران نیازمند تخریب و بازسازی هستند. به همین دلیل، توسعه همکاری میان شهرداری، آموزش و پرورش و سازمان نوسازی مدارس می تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
شهرداری تهران حالا تجربه ورود به ساخت مجتمع های آموزشی، راه اندازی مدارس جدید و استفاده از ظرفیت اراضی شهری برای توسعه فضاهای آموزشی را در اختیار دارد. تداوم و گسترش این تجربه، در کنار مسئولیت های آموزش و پرورش و سازمان نوسازی مدارس، می تواند به تعیین تکلیف مدارس فرسوده و افزایش سرعت ساخت فضاهای آموزشی جدید کمک نماید.
منبع: دانشگاه فارسی
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب