جامعه به مثابه یک پازل زیبایی تمایزها و پیوند باردیگر انسان ها
به گزارش دانشگاه فارسی، یکی از بزرگ ترین چالش های خاموش در فرهنگ معاصر، فشار نامرئی اما سنگینی است که افراد را به سوی «هم رنگ شدن» و تبعیت از قالب های یکسان سوق می دهد. از همان سالیان نخست زندگی، خط کش های مشخصی بر استعدادها و خصوصیت های متنوع کودکان گذاشته می شود: همه باید به سبک معینی موفق شوند، رشته های خاصی را برگزینند، به یک زبان سخن بگویند و با سنجه هایی یکسان سنجیده شوند.
این اصرار بر شبیه سازی، زندگی را به میدانِ رقابتی اضطراب آور مبدل کرده است. در چنین فضایی، فرد مجبور است برای پذیرفته شدن، خاصیت های منحصربه فرد خویش را کنار بگذارد. این «خودسانسوریِ اجباری»، سرچشمه ی اصلیِ همان حس تلخ بیگانگی است؛ گویی ما از آن کسی که واقعا هستیم فاصله می گیریم تا به یک «کپیِ» قابل قبول در جامعه تبدیل شویم.
در برابر این نگاه یکنواخت ساز، دیدگاه رهایی بخشی وجود دارد که جامعه را نه یک اردوگاه شبیه سازی شده، بلکه تصویر درخشانی از تکثر و هم افزایی می بیند. این پیوند با استعاره ای عمیق توصیف می شود: جامعه به مثابه یک «پازل اجتماعی» بزرگ و پیچیده است که در آن هر فرد، با خاصیت ها، خلق وخو، زاویه ها و استعدادهای خاص خود، یک قطعه منحصربه فرد و تکرارناپذیر بشمار می رود. در یک پازل، زیبایی و کمال تصویر در گروِ همین است که هیچ دو قطعه ای دقیقاً هم شکل و هم پوشان نیستند؛ بلکه هر قطعه با انحناها و برجستگی های ویژه اش، دقیقاً جایی قرار می گیرد که هیچ فرد دیگری توان پر کردن آنرا ندارد.
تراژدی جوامع زمانی شروع می شود که آموزش و فرهنگ عمومی تلاش می کنند لبه های نامتقارن و یگانه قطعات را بتراشند تا همه را به صورت مربع هایی مساوی و منظم درآورند. وقتی همه شبیه هم شوند، نه فقط پازل کامل نمی گردد، بلکه امکان اتصال طبیعی و چفت شدن میان قطعات نیز از بین می رود. در چنین بستری، انسان ها دیگر مکمل یکدیگر نیستند، بلکه رقبایی بر سر فضایی محدود می شوند.
هنگامی که هر فرد بتواند جایگاه منحصربه فرد خویش را بر پایه شناخت و انتخاب شروع کند، «احساس بیگانگی» کم شده و رقابت مخرب جای خویش را به «همکاری، صلح، عدالت و شکوفایی جمعی» خواهد داد.
وقتی یاد بگیریم که استعداد ساختن، نوشتن، تیمارداری، مهندسی، هنر یا حتی قدرت شنیدن و مهربانی کردن، هرکدام قطعه ای حیاتی از بقای این کل به هم پیوسته هستند، از بار مقایسه های بیهوده رها می شویم. فردی که می داند رسالت و جایگاهش اصیل است و با دیگری قابل تعویض نیست، نیازی نمی بیند برای احساس ارزشمندی، دیگری را حذف کند یا نادیده بگیرد. در چنین نگرشی، موفقیت دیگری تهدیدی برای هویت من نیست، بلکه نشانه کامل تر شدن تصویر کل است؛ تصویری که همه ما در شکوه آن سهیم هستیم.
بازتعریف رابطه انسان ها با یکدیگر از زاویه «تکمیل کنندگی بجای رقابت»، شالوده اعتماد و سرمایه اجتماعی را بازسازی می کند. تفاوت ها دیگر عامل تفرقه یا دسته بندی آدم ها به شایسته و ناشایسته نخواهند بود، بلکه تارهای پیوند و همبستگی اجتماعی را محکم تر می کنند. جامعه ای که تفاوت فرزندانش را می پذیرد و به آنها فرصت می دهد تا قطعه اصیل خویش را در این پازل کشف کنند، جامعه ای است که در آن آرامش، خودباوری و همدلی جاری می شود؛ جایی که هیچ کس احساس اضافه بودن نمی کند و همگان در خلق تصویری آرام و معنادار از حیات انسانی مشارکت دارند.
*طراح و پژوهشگر حوزه ی آموزش
به طور خلاصه، در یک پازل، زیبایی و کمال تصویر در گروِ همین است که هیچ دو قطعه ای دقیقا هم شکل و هم پوشان نیستند؛ بلکه هر قطعه با انحناها و برجستگی های ویژه اش، دقیقا جایی قرار می گیرد که هیچ فرد دیگری توان پر کردن آن را ندارد. جامعه ای که تفاوت فرزندانش را می پذیرد و به آنها فرصت می دهد تا قطعه اصیل خود را در این پازل کشف کنند، جامعه ای است که در آن آرامش، خودباوری و همدلی جاری می شود؛ جایی که هیچ کس احساس اضافه بودن نمی کند و همگان در خلق تصویری آرام و معنادار از حیات انسانی مشارکت دارند.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب