پوشش 90 درصدی غربالگری لطمه های اجتماعی دانش آموزان
به گزارش دانشگاه فارسی، معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش وپرورش اظهار کرد: چتر پایش و مراقبت اجتماعی گسترده تر از قبل شده است. این پوشش به بیشتر از ۹۰ درصد دانش آموزان رسیده و عملاً به عدد صد درصد نزدیک شده ایم.
به گزارش دانشگاه فارسی به نقل از مهر، صادق حسین زاده ملکی معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش وپرورش در پاسخ به این پرسش که امروز بیشترین تهدیدی که متوجه کودکان و نوجوانان ما است، چیست؟ توضیح داد: به این پرسش از زوایای مختلف می توان پاسخ داد. از منظر پایشی که ما درباب صدمه های اجتماعی انجام داده ایم و ناظر به وضعیت دانش آموزان است، وقتی یک پایش سراسری در کل کشور انجام می دهیم، این پایش عموما مبتنی بر رصد و اجرای طرح «نماد» است؛ طرحی که به طرق مختلف و از راه مشاوران، مدیران مدارس و معلمان، یک پایش میدانی را در همه مدارس کشور رقم زده است که خود این، اتفاقی قابل توجه به شمار می آید. معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش وپرورش افزود: پژوهش هایی که انجام شده، ناظر بر ریشه ها و علل اتفاقات مختلف در حوزه صدمه های اجتماعی است. بر طبق این پایش ها و پژوهش ها، مهم ترین موضوعی که با فاصله ای محسوس، عموم افرادی که گرفتار صدمه های اجتماعی می شوند در آن اشتراک دارند، بحث مخاطرات خانوادگی است. حسین زاده ملکی با اشاره به اینکه نخستین و شاید مهم ترین تاثیر مخاطرات خانوادگی، متوجه فرزندان عزیز ماست، اظهار داشت: این مخاطرات، مخاطراتی است که بیشترین ضربه را از نظر روحی و شخصیتی به دانش آموزان وارد میکند. این مساله مصادیق مختلفی دارد که همه شما با آن آشنا هستید و می توان چند نمونه از آنها را نام برد. بُعدی که در اینروزها و سالیان اخیر، این مخاطرات را هم شدیدتر و هم سریع تر کرده است و خیلی قابل توجه و مهم می باشد، صدمه های ناشی از فضای مجازی است. معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش وپرورش اضافه کرد: دانش آموزی که بهر دلیلی در آستانه یک صدمه قرار می گیرد، متاسفانه از راه فضای مجازی، به ساده ترین شکل ممکن، بدترین و خطرناک ترین پیشنهادها را دریافت می کند. امروز در خیلی از کشورهای اروپایی و حتی دیگر کشورهای پیشرفته دنیا، قواعد و قوانین خیلی سخت گیرانه ای درباره ی استفاده کودکان و نوجوانان از شبکه های اجتماعی وجود دارد؛ اما متاسفانه این ملاحظات و دقت ها در کشور ما کمتر است. حسین زاده ملکی اظهار نمود: به عنوان مثال؛ ما دانش آموزان زیادی را داشته ایم که رفتارهای خیلی پرخطر داشته اند و حتی صدمه های جدی به خودشان وارد کرده اند. وقتی این دانش آموزان مورد گفت و گو و بررسی قرار می گیرند، می بینیم که روشهای وارد کردن آن صدمه ها، چه به خودشان و چه به خانواده شان را از راه عضویت در بعضی کانال ها و فضای مجازی به دست آورده اند. یعنی به ساده ترین شکل ممکن، دسترسی آنها به بدترین روش هایی که می تواند به خودشان و خانواده شان صدمه بزند، از راه فضای مجازی فراهم شده است؛ حتی دسترسی به برخی لوازم خطرناک در رابطه با این صدمه ها فراهم گشته است. واقعاً در این مورد با یک چالش جدی مواجه هستیم. وی به مساله رصد و پایش اشاره نمود و اظهار داشت: نوع رصد و پایشی که انجام می دهیم، وجوه مختلفی دارد. یکی از این وجوه، از منظر مدیران مدارس است که عموما ناظر به تعداد صدمه هایی است که مدیر مدرسه به آنها اشراف پیدا کرده و از آنها آگاه شده است؛ فارغ از مصداق فردی که گرفتار مشکل شده است. چونکه برای دانش آموزی که بهر دلیلی گرفتار مشکلات در رابطه با صدمه های اجتماعی می شود، ما سازوکار مشخصی برای رسیدگی و پشتیبانی داریم. معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش وپرورش افزود: از منظر رصد و پایش کلان، مدیریت حوزه پیش گیری از صدمه های اجتماعی نیازمند یک سازوکار دقیق پژوهشی و آماری است. مدیران مدارس به شکل سالانه ثبت اطلاعات انجام می دهند؛ بعنوان مثال اعلام می کنند که در مدرسه، چه تعداد دانش آموز گرفتار صدمه های اجتماعی، اعتیاد یا سایر صدمه ها هستند. این داده ها در سطح کلان تحلیل می شود تا مشخص شود وضعیت استان به استان، منطقه به منطقه و حتی بر مبنای نوع صدمه چه طور است. وی ادامه داد: طبیعتا بر طبق این تحلیل ها و با عنایت به این که در هر منطقه چه نوع صدمه ای بیشتر احساس شده است، برنامه های اختصاصی متناسب با همان منطقه طراحی و اجرا می شود. این خود، یک سازوکار مستقل و هدفمند در حوزه پیش گیری از صدمه های اجتماعی است.
خانواده هایی که روابط گرم، صمیمی و هدفمند دارند، موفق ترین نهاد در تربیت فرزند هستند
معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش وپرورش تصریح کرد: در بخش «آسیب های اجتماعی» عرض کردم که مخاطرات خانوادگی، مسائلی که در خانواده به هر حال پیش می آید و اشکالاتی که ایجاد می شود، از یک سو مطرح است و از طرف دیگر، خانواده هایی که سالم هستند، روابط گرم، صمیمی و هدفمند دارند. این خانواده ها حقیقتا موفق ترین نهاد در تربیت فرزند هستند. فرزندی که در چنین خانواده ای رشد می کند، وقتی در هر محیطی قرار می گیرد، چه مدرسه و چه بیرون از مدرسه، معمولاً خودش به سالم سازی محیط کمک می نماید. یعنی خانواده چنین قدرتی دارد.
مدرسه یکی از بهترین و مهم ترین نهادها برای پیش گیری از صدمه های اجتماعی است
حسین زاده ملکی اشاره کرد: وقتی ما درباره ی صدمه های اجتماعی صحبت می نماییم، آن جایی است که خانواده تهدید می شود یا بهر دلیلی گرفتار ضربه می شود؛ که خود این مساله محل بحث جداگانه ای است. اما در ارتباط با مدرسه، حتماً باید اظهار داشت که مدرسه یکی از بهترین و مهم ترین نهادها برای پیش گیری از صدمه های اجتماعی است. این را نه فقط پژوهش ها، بلکه شواهد موجود هم تایید می کنند. با وجود همه نقاط قوت و ضعفی که مدارس ما دارند، که در جای خودش می شود آنها را تحلیل و درباره ی شان صحبت کرد و این که چه طور می شود مدارس فضای مناسب تری برای پیش گیری از صدمه های اجتماعی فراهم آورند، اما همین هم اکنون هم، با توجه هم زمان به نقاط قوت و ضعف، خیلی از تحقیقات نشان میدهد دانش آموزانی که بهر دلیلی از مدرسه خارج می شوند و به شکلی ترک تحصیل می کنند، بمراتب بیشتر از دانش آموزانی که در محیط مدرسه رفت وآمد دارند، در معرض صدمه های مختلف اجتماعی قرار می گیرند. وی ادامه داد: همچنان مدرسه و خانواده، آن نهاد امنِ سیستمی هستند که می توانند دانش آموزان را در یک محیط نسبتا پیش برنده و امن قرار دهند و در دریافت مهارت های زندگی به آنها کمک کنند؛ محیطی که هم پناه و هم سپر دفاعی است. معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش وپرورش اظهار نمود: این که ما با وضعیت فعلی مدارس مان چه باید بکنیم تا فضا امن تر، سالم تر و موثرتر باشد، موضوعی است که می شود پیرامونش صحبت کرد. بطور روشن، این که در مدرسه واقعاً دنبال چه هستیم، خودش جای نقد و بررسی جداگانه دارد. این که چه اتفاقی افتاده که مدارس فعلی ما می توانستند چندین پله بالاتر از نظر میزان اثرگذاری باشند، اما نیستند، این هم مبحث مستقلی است. یعنی دو مساله مهم داریم؛ اول این که چرا مدرسه ما در آن وضعیت مطلوبی که درنظر داریم، نیست و دوم این که چه کار نماییم تا این مدارس وضعیت بهتری پیدا کنند. این ها دستور کارهای جدی هستند. وی افزود: حال تمامی تحقیقات و رصدها نشان میدهد دانش آموزانی که حضور چشمگیر تری در مدرسه دارند، در مقایسه با دانش آموزانی که بهر دلیلی از مدرسه فاصله گرفته اند، از خیلی از مخاطرات اجتماعی مصونیت بیشتری دارند. حسین زاده ملکی به کشف صدمه های اجتماعی اشاره نمود و اظهار داشت: در مورد کشف صدمه های اجتماعی، چه زودهنگام و چه دیرهنگام، باید اظهار داشت که این یکی از ماموریت هایی است که بواسطه «نظام مراقبت اجتماعی دانش آموزان (نماد)» با تمرکز ویژه تری بر عهده مدرسه گذاشته شده است. البته نه فقط مدرسه و نه فقط نظام آموزش وپرورش؛ بلکه چندین دستگاه عضو ائتلاف نماد موظف اند کمک کنند، مانند؛ بهزیستی، کمیته امداد، وزارت بهداشت، قوه قضاییه، نیروی انتظامی و مجموعه دستگاه های مختلفی که می توانند خدماتی را به دانش آموزان عرضه کنند. وی اشاره کرد: نکته اصلی اینست که اگر دانش آموزی بهر دلیلی گرفتار صدمه های اجتماعی شده باشد، همه اولیا وظیفه دارند؛ نه فقط پدر و مادر، بلکه معلم، مدیر، مربی، مشاور، گروه همسال و همکلاسی که مراقب همدیگر باشیم. مدرسه، هم در کشف صدمه و هم در رسیدگی، با استفاده از سازوکارهایی که در اختیار دارد، حتماً می تواند نقش موثری ایفا کند.
کمبود حدود ۳۰ هزار مشاور در مدارس
حسین زاده ملکی با اشاره به اینکه در حوزه مشاوران، حدود ۱۸ هزار مشاور در کل کشور داریم، اظهار داشت: حداقل حدود ۳۰ هزار مشاور کمبود داریم. یعنی باید نزدیک به دو برابر نیروی فعلی وجود داشته باشد. اما چرا این اتفاق نیفتاده است؟ چونکه نیروی حائز شرایط و شایسته کافی نداریم یا ردیف بودجه و استخدامی برای آن فراهم نشده است. طبیعتا تربیت نیرو و مشاور زمان بر است و هزینه دارد. کشور در زمینه مشاور، کشور فقیری نیست، مجلس هم از این مساله آگاه است، اما در نهایت باید امکان استخدام فراهم گردد، چون این ظرفیت خیلی حساس و کلیدی است.
طبق برنامه قانون هفتم توسعه باید به ازای هر ۱۵۰ دانش آموز، یک مربی پرورشی وجود داشته باشد
وی افزود: در کنار این بحث، مبحث مربی پرورشی هم مطرح است. شاید نزدیک به نیمی از مدارس ما اصلا مربی پرورشی متخصص و آموزش دیده ندارند. البته در دو، سه سال گذشته اتفاق خوبی افتاده و تعداد مربیان سال به سال درحال افزایش است. براساس برنامه قانون هفتم توسعه مقرر شده است که به ازای هر ۱۵۰ دانش آموز، یک مربی پرورشی وجود داشته باشد. در ابتدا این نسبت برای مدارس بالای ۵۰۰ دانش آموز بود؛ یعنی به ازای هر ۵۰۰ دانش آموز، یک مربی پرورشی وجود داشت. طبیعی است که خیلی از مدارس عملاً بدون مربی بودند. خوشبختانه در یکی، دو سال گذشته اقدامات خوبی در حوزه جذب مربی انجام شده و این نسبت از ۵۰۰ به حدود ۲۹۵ دانش آموز برای هر مربی رسیده است. معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش وپرورش اظهار نمود: این تعداد به این معنا نیست که واقعاً هر ۲۹۵ دانش آموز مربی پرورشی دارند؛ چونکه این عدد میانگین است و ممکنست در بعضی مناطق تفاوت داشته باشد. مقصد پایانی ما رسیدن به نسبت ۱ به ۱۵۰ است. بنابراین، کمبود نیرو یک مساله کلیدی و اساسی است. حسین زاده ملکی افزود: وجود کمبودها، ما اهتمام می نماییم با مدلهای مختلف، اولویت بندی انجام دهیم تا دانش آموزانی که در معرض صدمه های اجتماعی بیشتری هستند، زودتر مورد رسیدگی قرار گیرند.
غربالگری حدود ۸ میلیون دانش آموز در سال تحصیلی گذشته
وی اشاره کرد: در بحث کشف وضعیت صدمه های اجتماعی و روان شناختی، پس از اتفاقاتی که افتاد، سال قبل دکتر کاظمی که سکاندار وزارت آموزش و پرورش هستند و دغدغه جدی در این مورد داشتند. دولت نیز نسبت به این مساله در آموزش و پرورش حساس بود. در مرحله غربالگری، حدود هشت میلیون دانش آموز در سال تحصیلی گذشته از نظر صدمه های روان شناختی مورد بررسی قرار گرفتند. از میان این هشت میلیون نفر، مشخص شد تعدادی نیاز فوری به رسیدگی دارند؛ حدود ۳۷۷ هزار دانش آموز درون مدرسه مورد مداخله و رسیدگی قرار گرفتند و خدمات لازم را دریافت نمودند. از این شمار، حدود ۱۰۷ هزار نفر به مراکز تخصصی مشاوره ارجاع شدند و خدمات تخصصی گرفتند. در مرحله بعد نیز حدود ۲۶ هزار دانش آموز به دستگاه های حمایتی مختلف مانند؛ بهزیستی و کمیته امداد و... معرفی و ارجاع داده شدند. معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش وپرورش با اشاره به اینکه نکته مهم اینجاست که ما این دانش آموزان را بعد از ارجاع رها نکردیم، اظهار داشت: از راه «مدیریت موردی» که در مناطق طراحی نموده ایم، رسیدگی ها در سه مرحله پیگیری شده اند. طبق آخرین آمار، حدود ۹۳۰۷ نفر از آنها هنوز درحال درمان هستند؛ حدود ۷۲۸۸ نفر درمان شان تکمیل شده و حدود ۱۰ هزار نفر پرونده شان بطور کامل بسته شده است. بدین سبب «نماد» و مراقبت های اجتماعی، با وجود همه کمبودها، با قدرت در حال اجرا می باشد.
غربالگری حدود ۱۴ میلیون دانش آموز در سال تحصیلی جدید
وی با اشاره به اینکه در سال تحصیلی جدید، حدود ۱۴ میلیون دانش آموز غربالگری شده اند، اظهار داشت: چتر پایش و مراقبت اجتماعی گسترده تر از قبل شده است. این پوشش به بیشتر از ۹۰ درصد دانش آموزان رسیده و عملاً به عدد صد درصد نزدیک شده ایم. حسین زاده ملکی با اشاره به اینکه ۳۷۷ هزار دانش آموز در مدرسه، مورد رسیدگی قرار داده شده اند، اظهار داشت: حتماً این عدد با رقم مقطوع فاصله دارد؛ چون دانش آموزانی که نیازمند رسیدگی هستند، به دلیلهای مختلف ممکنست بیش از این عدد باشند. از این ۳۷۷ هزار نفر، حدود ۱۰۷ هزار نفر به مراکز مشاوره ما ارجاع شدند؛ حدود ۲۶ هزار عدد و پرونده ارجاع شده و بعد هم مورد پیگیری قرار|گرفت. یعنی مبحث بسیار اهمیت دارد و حتی در مواردی به اقدامات اثربخش ختم شده است. وی افزود: خطی داریم به نام خط ۱۵۷۰ که باور داریم باید شماره ای ساده تر، سه رقمی و روان تر برای دانش آموزان تعریف شود. در این مورد مکاتبه هایی هم با وزارت ارتباطات داریم. معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش وپرورش اشاره کرد: بحث پیشگیری نیز مفصل است و باید جداگانه درباره ی آن صحبت شود. یک سطحش در آگاهی بخشی اتفاق می افتد. یک سطح دیگر، اقدام است؛ که در طرح «نماد» هم به آن پرداخته شده و سطح قابل توجهی است. البته سطحی فراتر از طرح نماد هم وجود دارد که به کل نظام تعلیم و تربیت برمی گردد. وی اظهار نمود: ما از یک مقطعی به بعد، پنجشنبه ها را تعطیل آموزشی کردیم و بار برنامه آموزشی به پنج روز دیگر منتقل شد. از طرفی تعطیلی های مختلفی هم؛ به خاطر آلودگی هوا، سرما، گرما، برف و دلیلهای دیگر داریم. در همین سال تحصیلی اخیر دیدیم که تعداد زیادی از روزهای آموزشی تعطیل بود. چه اتفاقی می افتد؟ وقتی ساعات درسی کم می شود، معلم مجبور است فقط تلاش کند درس ها را برساند تا دانش آموز برای امتحان آماده شود. نخستین چیزی که در این شرایط حذف می شود، کارهای پرورشی است. مهلتی برای مربی پرورشی باقی نمی ماند. قبلا هم گفتم که تعداد زیادی از مدارس اصلا مربی پرورشی ندارند. آن هایی هم که دارند، بسیاری شان برای این حوزه آموزش ندیده اند و به علت کمبود نیرو از حوزه های دیگر آمده اند. حسین زاده ملکی افزود: تعداد کمی از مربیان پرورشی که هم آموزش دیده اند، هم دغدغه دارند و هم کاربلد هستند، وقتی با آنها صحبت می نماییم می گویند؛ «من فقط دو زنگ تفریح دارم.» طبیعی است که در این شرایط، بار سنگین آموزش و کمبود زمان سبب می شود حتی معلم هم نتواند بخشی از وظایف تربیتی خودرا انجام دهد. موضوعات زیرساختی مهم اند، اما این دلیل نمی شود فرصت هایی را که برای پیش گیری از صدمه ها داریم، حداقل بگیریم یا قدر ندانیم. وی ادامه داد: نکته اول اینست که در نظام تعلیم و تربیت، و همه نظامات مکمل آن، بخش مهمی از این مسئولیت بر عهده آموزش و پرورش است و بخش مهم تر، شاید در خانواده و سایر مجموعه های فرهنگی و تربیتی کشور قرار دارد. در کلاس های درس، خیلی از مهارت های زندگی، یا به تعبیر بهتر، مهارت های خوشبختی، آموزش داده می شود، اما فرصت تمرین این مهارت ها به دانش آموزان داده نمی گردد. معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش وپرورش افزود: دلیلهای این مساله مختلف است؛ از نبود وقت کافی برای کارهای پرورشی در برنامه درسی ملی گرفته، تا غلبه کنکور و آموزش حافظه محور که نظام آموزشی ما را تحت تأثیر قرار داده است. به عنوان مثال؛ درباره ی «صبر»؛ دانش آموز ممکنست ساعت ها درباره ی صبر شنیده باشد، حتی بتواند نیم ساعت درباره ی آن صحبت کند، اما تمرین نکرده است. تمرین کجاست؟ تمرین در کارهای دانش آموزی است.
تعریف نقش دادن به دانش آموزان در دوره ی جدید پرورشی
حسین زاده ملکی با اشاره به اینکه در دوره جدید، یکی از اولویت های پرورشی را «نقش دادن به دانش آموزان» تعریف کرده ایم، اظهار داشت: باور داریم باید به دانش آموز میدان داد. اگر مشارکت اجتماعی دانش آموزان افزایش پیدا کند، خیلی از مسایل فرهنگی و اجتماعی نه فقط در آینده، بلکه امروز حل می شود؛ چون نوجوان قدرت اثرگذاری ویژه ای دارد. وی به طرح نقشینه اشاره نمود و اضافه کرد: طرحی را شروع کردیم به نام «نقشینه» که در فاز نخست، از دانش آموزان خواستیم برای پذیرش مسئولیت اعلام آمادگی کنند. جالب است که از حدود ۱۶ میلیون دانش آموز، نزدیک به ۴ میلیون نفر اعلام آمادگی کردند. در مراحل بعد، سازماندهی تشکل ها انجام شد و درصد قابل توجهی از آنها مسئولیت گرفتند. البته بخش زیادی هم به علت محدودیت زمان و ظرفیت مدرسه، فرصت نقش آفرینی پیدا نکردند.
تهیه دو بسته «ایرانمون»
حسین زاده ملکی افزود: حال دو بسته مفصل «ایرانمون» را در سال تحصیلی فعلی آماده کرده ایم و یک ویژه نامه و یک کتاب، مجله ویژه مربیان و معلمان هم تهیه شده که هم در فضای مجازی و هم به شکل میدانی در اختیار قرار گرفته است. بر مبنای منطق گفتگو، الگوی گفت و گو با دانش آموزان را هم توضیح داده ایم. اما این که بگوییم چقدر فراگیری دارد، حقیقت اینست که به دلیلهای مختلف، همچون کمبودها، فراگیری کامل ندارد. وی اشاره کرد: نکته خیلی مهم اینست که وقتی درباره ی صدمه های اجتماعی صحبت می نماییم، باید دو سر طیف را ببینیم، وگرنه گرفتار خطای محاسبه می شویم. در روزهایی که حوادث ۱۴۰۴ اتفاق افتاد، بخش زیادی از نوجوانانی که گرفتار این ماجرا شدند و حتی بازداشت شدند، دانش آموز نبودند. طبق برخی آمارها، اکثریت آنها زیر ۱۸ سال بودند، اما از فضای مدرسه فاصله گرفته بودند. معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش وپرورش اظهار داشت: با این وجود، آموزش و پرورش خدمات مشاوره ویژه ای برای این افراد درنظر گرفت. مشاوران ما با همکاری دادگستری، قوه قضائیه و نیروی انتظامی وارد عمل شدند و خدمات حمایتی و مشاوره ای ارایه دادند که نتایج قابل توجهی هم داشت.
فضای مدرسه، همچنان یک فضای امن است
حسین زاده ملکی در برنامه تلویزیونی «پرسشگر» تاکید کرد: فضای مدرسه، با همه کاستی هایش، همچنان یک فضای امن است. در همان ایام، از میان فرهنگیان نیز تعداد خیلی محدودی، کمتر از انگشتان دو دست، درگیر پرونده هایی شدند که عموما آزاد شدند، مگر موارد خاص که ناظر به جرم مشخصی بود.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب