چالش های آموزش وپرورش در خوزستان از کمبود معلم تا فضای آموزشی
دانشگاه فارسی: نظام آموزش و پرورش خوزستان گرفتار چالش هایی مثل کمبود معلم است و همین مساله سبب شده رتبه آموزش و پرورش استان در رده های پایین جدول رده بندی قرار گیرد.
خبرگزاری مهر، گروه استان ها- معصومه مجدم: در سرزمینی که رودخانه کارون، رگ حیاتش را به خلیج فارس پیوند می دهد، آموزش وپرورش خوزستان به مثابه قلبی است که با ریتمی نامنظم می تپد. این استان، با جمعیتی بالغ بر یک میلیون و ۱۱۵ هزار دانش آموز، سومین قطب دانش آموزی کشور است اما زیرساخت های فرسوده، کمبود معلم و لطمه های اجتماعی، آینده نسل هایش را در هاله ای از ابهام فرو برده است. در حالیکه آموزش باید دروازه ای به طرف آینده ای روشن باشد در خوزستان بنظر می رسد این دروازه بیشتر به دیواری بلند و نفوذناپذیر شبیه است.
ناصر علیفر، مدیرکل آموزش وپرورش خوزستان با صراحت اعلام نموده است که حال آموزش وپرورش در این استان خوب نیست. او باور دارد که شاخصهای کمی، مانند نمرات غائی دانش آموزان، تنها معیار استاندارد برای ارزیابی نظام آموزشی هستند اما واقعیت اینست که خوزستان در این شاخصها نیز عملکرد مطلوبی ندارد. اختلاف ۲.۵ نمره ای بین میانگین نمرات دانش آموزان علوم انسانی خوزستان (رتبه ۳۰ کشور) با رتبه اول، نشان دهنده شکاف عمیقی است که نمی توان آنرا تنها به مدیریت کلان نسبت داد.
علیفر، عوامل عقب ماندگی آموزشی را به دو دسته درون سازمانی و برون سازمانی تقسیم می کند. در داخل سیستم، کمبود معلم و فضای آموزشی استاندارد از مشکلات اصلی هستند. خوزستان با ۹۴۱ هزار دانش آموز در ۷، ۳۲۰ مدرسه دولتی، یکی از پرتراکم ترین نظام های آموزشی کشور را دارد. با این وجود، سرانه فضای آموزشی در این استان تنها ۴.۹۲ مترمربع برای هر دانش آموز است، در حالیکه استاندارد جهانی هشت مترمربع و میانگین کشوری حدود ۶ مترمربع است. این وضعیت در شهرهایی مانند اهواز، حمیدیه، باوی و کارون به مراتب بدتر است، جایی که سرانه فضای آموزشی به ۳.۲ مترمربع کاسته می شود
کمبود معلم و تراکم بالای کلاس ها
یکی از بحرانی ترین مسایل آموزش وپرورش خوزستان، کمبود ۱۷ هزار نیروی فرهنگی است که شامل هفت هزار معلم و ۱۰ هزار نیروی کیفیت بخشی می شود. علیفر تاکید دارد که هیچ کلاسی در اول مهر نباید بدون معلم باشد اما راهکارهای پیشنهادی او یعنی استفاده از معلمان شیفت مخالف، معلمان بازنشسته و سرباز معلمان بیشتر به مسکنی موقت شبیه است تا درمانی پایدار. تراکم کلاسی در خوزستان نیز چالشی دیگر است در حالیکه میانگین تراکم کلاسی در کشور ۱۸ دانش آموز است، این رقم در مناطق روستایی خوزستان به ۲۰ و در مناطق شهری به ۲۵ می رسد. در شهرهایی مانند آبادان، این عدد به ۳۵ دانش آموز در هر کلاس افزایش خواهد یافت. این تراکم بالا، کیفیت آموزش را به شدت تحت تأثیر قرار داده و تمرکز معلمان بر آموزش مؤثر را دشوار می کند.
آسیب های اجتماعی یکی دیگر از معضلات گریبان گیر آموزش وپرورش خوزستان است. بگفته علیفر، تنها ۲۷ درصد از مدارس این استان دارای مشاور هستند. این کمبود، در کنار فقدان برنامه های جامع برای رویارویی با لطمه های اجتماعی، زمین آموزش را به «شوره زاری» مبدل کرده که کاشت بذر دانش در آن بسختی امکان دارد.
چالش های یادگیری و خلاقیت
فاضل خمیسی، دستیار راهبردی استاندار خوزستان نیز باور دارد که آموزش در ایران بجای تمرکز بر یادگیری و تغییر رفتار، فقط به انتقال دانش محدود شده است. او می گوید: یادگیری در کشور ما رخ نداده است.
این ادعا زمانی تأمل برانگیزتر می شود که بگفته خمیسی، ۸۰ درصد دانش آموزان بعد از ورود به نظام آموزشی، خلاقیت خودرا از دست می دهند. خمیسی وظیفه اصلی آموزش وپرورش را کشف استعداد و تقویت خلاقیت می داند، اما باور دارد که نظام فعلی با سرکوب خلاقیت و تاکید بر کمیت، از این هدف دور شده است.
وی همین طور به نفوذ مافیای کنکور و موسسات آموزشی اشاره می کند که با مصرف دوسوم کاغذ وارداتی کشور نه تنها مانع حذف رشته های غیرضروری می شوند بلکه آینده دانش آموزان را به سوی مدرک گرایی بی حاصل سوق می دهند. خمیسی هشدار می دهد که آینده از آنِ هوش مصنوعی و رشته هایی است که هنوز شغلی برای آنها تعریف نشده اما نظام آموزشی فعلی برای این تحول آماده نیست.
آموزش عالی و شکاف با توسعه
همچنین یدالله مهرعلی زاده، عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز با نگاهی کلان تر به وضعیت آموزش عالی خوزستان می پردازد. او باور دارد که نظام آموزشی پیشرفته در کشورهای توسعه یافته، نتیجه پیوند با ساختارهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادیست اما در خوزستان، این پیوند وجود ندارد. با وجود این که خوزستان از نظر تولید ناخالص داخلی (با نفت رتبه دوم و بدون نفت رتبه پنجم) جایگاه ویژه ای دارد این ظرفیت در آموزش عالی نمود چندانی پیدا نکرده است.
مهرعلی زاده به کمبود دانشجویان در خوزستان نسبت به میانگین کشوری اشاره می کند. نسبت دانشجو به جمعیت در این استان یک به ۳۰ است در حالیکه در دیگر استان ها این نسبت یک به ۱۰ است. همچنین، ۲۵ درصد دانشجویان خوزستان در موسسات غیرانتفاعی و شهریه ای تحصیل می کنند که این رقم بالاتر از متوسط کشوری است. این مساله نشان دهنده ضعف زیرساخت های آموزش عالی دولتی در استان است.
وی همین طور به نبود اکوسیستم نوآوری و فناوری در خوزستان اشاره می کند. در حالیکه سال قبل ۳۵ همت بودجه برای توسعه فناوری و نوآوری در ایران اختصاص یافت، سهم خوزستان از این بودجه صفر بوده است. این امر نشان دهنده عدم اتصال دانشگاه های استان به شبکه های نوآوری و فناوری است. مهرعلی زاده باور دارد که دانشگاه ها، شرکت ها و مدیران دولتی باید ارتباط مؤثری برقرار کنند اما این همکاری در خوزستان شکل نگرفته است.
برای برون رفت از این بحران، احتیاج به اصلاحات ساختاری و فرهنگی در نظام آموزشی خوزستان احساس می شود. افزایش سرانه فضای آموزشی، استخدام معلمان جدید و آموزش مداوم آنها و تقویت برنامه های مشاوره ای در مدارس می تواند گامهای اولیه ای برای بهبود وضعیت باشد. همین طور بازبینی در برنامه های آموزشی برای تاکید بر خلاقیت و مهارت آموزی بجای مدرک گرایی، ضرورتی اجتناب ناپذیر است. در سطح آموزش عالی، ایجاد ارتباط بین دانشگاه ها و صنایع و سرمایه گذاری در فناوری و نوآوری، می تواند خوزستان را به یکی از قطب های علمی کشور تبدیل کند.
آموزش و پرورش خوزستان، مانند کارونی خروشان اما گل آلود در انتظار روزی است که زلال شود و حیات بخش آینده ای روشن برای فرزندان این سرزمین باشد. در بین چالش های بی شمار از کمبود معلم تا نابودی خلاقیت، هنوز روزنه های امیدی وجود دارد. اگر امروز بذر اصلاحات کاشته شود، شاید فردا نسلی خلاق، آگاه و توانمند از دل این خاک برخیزد؛ نسلی که نه تنها خوزستان، بلکه ایران را به طرف قله های پیشرفت هدایت کند اما این تحول، نیازمند اراده ای آهنین، نگاهی نو و قلبی پر از امید است. آیا خوزستان آماده است که این داستان را از نو بنویسد؟
با وجود این، سرانه فضای آموزشی در این استان تنها ۴.۹۲ مترمربع برای هر دانش آموز است، در حالی که استاندارد جهانی هشت مترمربع و میانگین کشوری حدود ۶ مترمربع است. این وضعیت در شهرهایی مانند اهواز، حمیدیه، باوی و کارون بمراتب بدتر است، جایی که سرانه فضای آموزشی به ۳.۲ مترمربع کم می شود یکی از بحرانی ترین مسائل آموزش و پرورش خوزستان، کمبود ۱۷ هزار نیروی فرهنگی است که شامل هفت هزار معلم و ۱۰ هزار نیروی کیفیت بخشی می شود. او می گوید: یادگیری در کشور ما رخ نداده است.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب